Дастури забони яғнобӣ
Шарҳи мухтасари воҷшиносӣ, сохтвожа ва наҳви беназири вопасин гӯиши боқимондаи суғдӣ.
Дастури забони яғнобӣ равзанаи ҷолиберо ба сӯйи таҳаввули забонҳои эронӣ боз мекунад ва хусусиятҳои бостониро ҳифз намудааст, ки онро мустақиман бо забони қадимии суғдӣ мепайвандад.
Воҷшиносӣ
Воҷшиносии яғнобӣ бо захираи бойи ҳамсадоҳо ва садонокҳо, аз ҷумла чанд воҷ (фонема)-и хос, ки дар тоҷикии муосир мавҷуд нестанд, фарқ мекунад. Бояд қайд кард, ки ҳифзи баъзе гурӯҳҳои ҳамсадо ва сифати садонокҳо решаҳои суғдии онро инъикос менамояд. Барои тафсилоти бештар ба бахши гуногуншаклии минтақавӣ муроҷиат кунед.
Сохтвожа
Сохтори сохтвожавии забони яғнобӣ низоми мураккаби тасрифи исмҳо ва гардиши феълҳоро нишон медиҳад. Исмҳо аз рӯйи ҳолат, шумора ва муайянӣ тағйир меёбанд, дар ҳоле ки феълҳо шаклҳои гуногуни замон, ҷанба ва сиғаро доро мебошанд.
Наҳв
Наҳви яғнобӣ ба тартиби калимаҳои Мубтадо-Пуркунанда-Хабар пайравӣ мекунад, ки барои забонҳои эронӣ хос аст. Бо вуҷуди ин, он дар сохтори ҷумла чандирӣ нишон дода, барои таъкид ва гуногунрангии услубӣ имкон медиҳад.
Муқоиса бо забони суғдӣ
Таҳлили муқоисавии забонҳои яғнобӣ ва суғдӣ монандиҳои ҳайратангезро дар вожагон, дастур ва наҳв ошкор месозад, ки мақоми яғнобиро ҳамчун ягона вориси зиндаи хонаводаи забонҳои суғдӣ тасдиқ мекунад.